İbn Hazm'ın İslam Perspektifinden İnsan Nefsi Teşhisi

Öz

İnsan nefsinin mahiyeti ve hakikatine dair soru, ister filozof ister bilim insanı olsunlar, kadim ve çağdaş yazarların eserlerinde uçsuz bucaksız bir yer kaplamıştır. Tüm dinlerin, felsefelerin ve bilimlerin, nefsin insanın özü olduğunu ortaya koyduğunu ve insanın mutsuzluğunun nedenine dair bir teşhis ile onu mutluluğa ulaştıracak çözümler sunduğunu söylemek kaçınılmazdır. Ebu Muhammed İbn Hazm da tüm insan düşüncesini meşgul eden bu nefis meselesindeki görüşlerini; nefsin bedenle ilişkisini, özelliklerini ve işlevlerini açıklayarak ortaya koymak istemiştir. Bunu yaparken bir yandan İslam akidesinin temellerine, diğer yandan akli ve felsefi nazariyelere dayanmıştır. Bu, geçmiş alimlerimizin ve düşünürlerimizin insanın psikolojik yaşamına dair ne kadar derin bir bilince sahip olduklarını anlamamızı sağlar. Nihayetinde her insanın ulaşmak istediği gaye mutlu olmaktır; nefsin kaygılarından kaynaklanan mutsuzluğu giderme arzusudur. Nefsin kederlerinden ve kirlerinden arınması için bu kaygıların (hem) kovulması ve uzaklaştırılması gerekir.